Saraguro

Síðasta kvöldið mitt í Cuenca gisti ég í litlu gesthúsi sem um leið var kaffihús og knæpa á kvöldin. Hinar tvær næturnar hafði ég gist á sæmilegu hóteli á fjórum hæðum nálægt dómkirkjunni með bláu turnana en um kvöldið ætlaði ég til Loja, þ.e. eftir ferðina í þjóðgarðinn El Cajas. Ég hafði því skilað lyklinum og gengið frá greiðslunni á hótelinu um morguninn og tekið bakpokann með í ferðina. Ég hafði hugsað mér að taka næturrútuna til Loja, en þar sem ferðin er aðeins fimm tímar og síðasta rútan fer sína ferð á miðnætti fannst mér heldur snemmt að vera einn á vappi um Loja klukkan fimm að morgni. Ég ákvað því að finna mér nýtt hótel, í ódýrari kantinum, og rambaði inn á El Cafecito; snoturt gamalt hvítkalkað hús nokkrum húsaröðum frá miðbænum. Ég borgaði sex dollara fyrir rúm í svefnskála með sameiginlegu klósetti. Ég kom bakpokanum fyrir í einni af þremur kojum, neðrikoju, og leitaði að næsta netkaffi til að skrifa seinni hluta Otavaloferðarinnar. Þá mundi ég eftir að ég hafði skrifast á við eina stelpu sem býr hér í Cuenca gegn um CouchSurfing fyrir ári síðan. Ég ákvað að skrifa henni, enda hafði ég lítið að gera um það kvöldið, og gaf henni númerið mitt ef hún skyldi vilja kíkja á kaffihús. Stuttu síðar hringdi hún í mig, ekkert sjálfsagðara, og við hittumst við dómkirkjuna og fórum á lítið kaffihús nálægt hótelinu. Það var svolítið fyndið að prófa að tala dönsku í Ekvador, en hún hafði verið skiptinemi í Danmörku fyrir fimm árum svo það var tilvalið tækifæri fyrir mig að viðra stirða menntaskóladönskuna. Eftir stóra samloku ásamt kakóbolla og tveggja tíma notalegt spjall skildu leiðir. Ég fór á hávært hótelið og sofnaði eftir nokkra stund.

Daginn eftir, að loknum morgunmat sem samanstóð af allt-í-lagi kaffi og hræðilega súrri „crepes“ (hvað er nú það annars?) sem var eins og slöpp bragðlaus pönnukaka böðuð í sýropi undir þunnu lagi af flórsykri. En ég varð að hafa hraðann á því eftir kortér ætlaði ég að ná rútunni suður til Loja. Ég skóflaði furðubökunni ofan í mig á ógnarhraða, eða eins hratt og ég gat því hún var ofursúr, og hoppaði út á götu til að hóa í leigubíl. Ég var heppinn því einmitt þá var gulur leigubíll á ferð um götuna og ég komst á rútustöðina einnimínútu fyrir brottför. Á leiðinni til Loja er landslagið töluvert öðruvísi en í mið- og norðurhluta hálendisins. Þar eru mikil beitilönd fyrir mjólkurkýr og gróðurinn er ekki sá sami. Í fjalllendinu er rauður sandur og kaktusar áberandi milli vindblásinna gróðurbarða sem gefur héraðinu svolítinn eyðimerkurblæ. Ég kom stutt við í Loja, gekk aðeins um bæinn á föstudagskvöldið en fór á laugardaginn til Saraguro,sem er tveimur tímum norðan Loja.

Saraguro er lítill bær í um 2500 metra hæð þar sem stór hluti íbúanna eru indíánar. “Indíánar” í Ekvador er mjög vítt hugtak og alls ekki einsleitur hópur, en ég nota það sem þýðingu á orðinu “indígena”, sem merkir innfæddur, og er notað til aðgreiningar frá “mestizo”, sem merkir blendingur, og er notað um meiri hluta Ekvadorbúa. Í Ekvador eru fjölmargar indíána-“þjóðir” og hver hefur sínar sína sögu og hefðir en flestar deila tungumálinu quechua, auk spænsku að sjálfsögðu. Sagt er að Saraguro-indíánarnir hafi upphaflega búið við Titicaca-vatn í Perú en hafi verið nauðugir fluttir þaðan af inkunum, en innan inkaveldisins bjuggu margar þjóðir og var þetta þekktur stjórnarháttur til að minnka líkur og draga styrk úr mögulegum uppreisnum. Þeim var komið fyrir á þessum slóðum og hafa allar götur síðan búið á þessum slóðum. Þeir eru auðþekktir á klæðaburði: Konurnar eru í svörtum pilsum með svart sjal sem nælt er með sérstakri og áberandi silfurnælu yfir silkikennda útsaumaða blússu. Karlarnir eru í svörtum buxum sem ná rétt fyrir neðan hné, svörtum ponsjó, oft með lituðum röndum, og með hárið í þykkri fléttu niður á bak. Svo ganga allir með hatta, sérstaka svarta hatta, en á hátíðardögum eru settir upp áberandi hvítir hattar sem eru með svarta málaða bletti að neðan. Sunnudagar eru markaðsdagar í Saraguro og einmitt var ég kominn til þorpsins á laugardegi.

Saraguro er lítið þorp og allt virðist lokað og mannlaust á laugardögum. Það tók mig því tíma að finna veitingastað sem var opinn, einn af tveimur í þorpinu, en það tókst eftir nokkrar fyrirspurnir og eftir mikinn og ótrúlega seðjandi hádegisverð fann ég mér ódýrt hótel. Til að drepa tímann gekk ég upp að fornum hellum sem ég hafði lesið um og þar er líka smáfoss og laug, “Baño del Inka“, eða Inkalaug. Ég gekk líka í eitt nálægt indíánasmáþorpið. Húsin voru mjög falleg, gömul og skreytt með litríkum blómum og fólkið mjög vinalegt. Þar bjóða allir ennþá brosandi öllum góðan daginn, allt frá litlum krökkum upp í hrum gamalmenni. Um kvöldið settist ég inn á hinn veitingstaðinn í Saraguro og kynntist þar öðrum einfara, belgískum sjálfboðaliða sem hafði verið vinna við bætingu vatnsveitu á svæðinu síðustu mánuði. Við fengum okkur nokkra bjóra og skiptumst á reynslusögum frá Ekvador í bland við landkynningar og almennt spjall-yfir-drykk.

Markaðurinn í Saraguro er mjög áhugaverður og þar er allt mögulegt til sölu. Hann er þó ekki miðaður að smekk eða þörfum útlendinga, eins og t.d. í Otavalo, enda eru mjög fáir útlendingar sem koma þangað. Þar eru aðallega seld matvæli; ferskt kjöt, fiskur, grænmeti og ávextir, ásamt heimilisáhöldum, fötum og alls kyns dóti. Þar eru nær allir indíánar, allir í sínum hefðbundna svarta búningi, að versla fyrir vikuna. Þetta er líka eins konar félagsmiðstöð; þar hittast allir, kaupa inn, borða og spjalla, spila hina einstaklega vinsælu ekvadorísku útgáfu blaks (þrír hvoru megin netsins) eða horfa á og fá sér í tánna. Þar fékk ég djúpsteiktar “empanadas” með osti ásamt “horchata” sem er hefðbundinn drykkur héraðsins; eins konar sætt te, soðið úr alls kyns blómum og jurtum og bragðbætt með kanil.

Fyrst var ég frekar feiminn að taka myndir. Þegar maður er einn og finnst allra augu vera á sér er svolítið erfiðara að taka upp myndavélina og smella af, sérstaklega þegar viðfangsefnið er einmitt fólkið sjálft. Að taka mynd af fjalli er auðvelt, en ókunnugt fólk er allt önnur vídd. Það tók mig dálítinn tíma að safna kjarki til þess að taka myndir, en smátt og smátt kom það og í lokinn held ég hafi staðið mig nokkuð vel. Ósjálfrátt hafði hugarfar mitt verið á þann veg að mér fannst að fólkinu fyndist ég vera hálf-óvelkominn gestur, að forvitni mín væri barnaleg og að mynda það væri jafngilt því að setja það á lægri stall, eins og að mynda furðuleg dýr í dýragarði. En það er náttúrulega af og frá. Fólkið þar hefur alveg jafn mikinn áhuga á mér og ég á þeim, og eðlileg forvitni þess leynir sér ekki í augnaráðinu. Hvers vegna ætti þá forvitni mín að vera einhverju síðri, hvers vegna ætti ég að reyna að bæla hana niður og láta sem ekkert hrífi mig? Væri það ekki fremur hól að hafa áhuga á fólkinu og hefðum þess? Eftir að hafa hugleitt þetta nokkra stund ákvað ég að líta svo á hlutina að fólkið sæi mig nákvæmlega eins og ég sæi það; framandi og áhugavert. Þannig varð ég í huganum ekki eins mikill utangarðsmaður og gat á mun auðveldari hátt tekið myndir af mínum “jafningjum”. Það er ekkert að því að taka myndir af fólki, svo fremur sem maður er ekki of ágengur að sjálfsögðu, en það er mikilvægt að komast yfir þennan óöryggisþröskuld því myndir af fólki eru svo miklu skemmtilegri en myndir af dauðum hlutum.

- Gualaquiza, 3. feb