Otavalo, II. hluti

Eftir gönguna upp að fossinum var orðið fremur áliðið fyrir frekari náttúruskoðun og því hélt ég niður til byggða. Ég húkkaði mér far með pallbíl niður til Otavalo og spjallaði við bílstjórann sem var fremur hneykslaður á því að ég skyldi hafa ætlað mér aftan á pallinn. Slíkan barbarasið og ómennsku vildi hann ekki leyfa, en það er nú almannasiður í sveitinni í Guaranda að flengja sér upp á pallinn á svona búnum bílum. Ég ráfaði aðeins um miðbæinn og fann mér loksins ágætis tíu-dollara hótel við aðalgötu bæjarins. Ég var ennþá saddur eftir ekva-arabísku pítsuna frá því í hádeginu og ákvað að rölta út og sjá hvað væri í gangi á aðaltorginu. Allir markaðsbásarnir voru horfnir og fáeinar samanlagðar járngrindur lágu milli bekkja. Þar voru götuleikarar með áhorfendahóp í kring um sig og hópur fólks að fá sér kvöldsnarl við röð gulra tjalda sem sendu frá sér ljósan reykjarmökk yfir torgið. Ég keypti mér lítinn bjór, settist á einn bekkinn, og horfði á fólkið líða hjá í rökkrinu.

Skyndilega byrjaði tónlist að hljóma neðan úr einni götunni, ekki hið vinsæla ‘reggaeton’ (eins konar blanda hipp-hopps og karíbahafstónlist) sem hljómar úr öðrum hverjum bíl á kvöldrúntinum um bæinn, heldur hefðbundin þjóðlagatónlist og söngur. Fólk færði sig nær einu götuhorninu við torgið til að sjá hvað væri í gangi. Þegar ég kom að horninu var þar nokkur sjón að sjá. Á gatnamótunum hafði umferðin verið stöðvuð af dálítilli furðulegri indíánasamkomu. Í miðjunni var hljómsveitin sem snerist um sjálfa sig í hring, karlar í ponsjóum með hatta og sítt hár í tagli niður á bak og spiluðu á gítara, charango, bandolín, quena, panflautur og geitarskinnstrommu og sungu hástöfum fjörug lögin. Umhverfis þá gengu (eða dönsuðu) í hring indíánar með trjástangir milli sín þar sem á hengu lifandi hænur á hvolfi, bundnar á löppunum við stöngina, og spriklandi naggrísir. Þar var líka einn með hvíta kanínu í fanginu og annar sem teymdi kind í þessarri hringekju en konurnar gengu ystar í fylkingunni með miklar körfur á bakinu, fullar af brauði. Eftir nokkra stund leystist hringekjan upp og hópurinn gekk eftir götunni að næsta götuhorni torgsins og endurtók svo sama leikinn. Stöðugt bættist í áhorfendahópinn og indíánahópurinn með dýrin spriklandi á hvolfi hélt áfram ferð sinni umhverfis torgið þar sem hringdansinn dunaði á hverjum gatnamótum.

Ég fylgdi hópnum ásamt mörgum, einn fárra útlendinga ennþá eftir í bænum á sunnudagskvöldi. Annar var Argentínumaður, langferðamaður með ‘dredda’ í litríkum fötum og sandölum, sem slóst í indíánahópinn og dansaði og sló taktinn með hristu sem hann var með eins og óður maður. Svo var annar kanadískur ferðamaður sem ég talaði dálítið við í veislunni sem fylgdi (kem að því). En svona gekk þetta nokkurn tíma, og ég skutlaði mér meira að segja í hringekjuna eftir gott boð eins indíánans og teymdi kindina nokkra hringi. Ég spurði hann hvað væri í gangi og sagði hann mér þá að þetta væri “kynning vonbiðilsins” samkvæmt hefð, en það er viðhöfn þar sem fjölskylda tilvonandi brúðguma stendur fyrir slíkri skrúðgöngu sem endar síðan við heimili heimasætunnar. Ef allt gengur eftir er vonbiðlinum og fjölskyldu boðið inn fyrir og trúlofunin er staðfest með mikilli veislu.

Fylkingin dansandi hélt för sinni áfram, dansaði á gatnamótum en í götunni fyrir neðan staðnæmdist hún fyrir framan stórt gult hús. Eftir nokkur fjörug lög frá hljómsveitinni sem snerist um sjálfa sig var fólki boðið inn fyrir. Áður hafði pallbíll, hlaðinn af bjórkössum, gosi, ávöxtum og lokuðum pottum rennt í hlað og góssið borið inn um dyrnar. Fólkið týndist inn fyrir, argentínumaðurinn fylgdi, ég leit í kring um mig, gekk hikandi í átt að hurðinni og spurði indíánakonuna við dyrnar hvort ég mætti kíkja inn. “Að sjálfsögðu,” svaraði hún um hæl og benti mér inn. Ég var kominn í trúlofunarveislu að hætti Otavalo-indíána.

Inni í húsaportinu hélt tónlistin og hringdansinn áfram og stólum hafði verið raðað allt í kring. Matarlykt barst úr eldhúsinu og brátt var öllum gefið hænusúpa (hvað annað?), og í eftirrétt brauð og bananar; meira að segja okkur útlendingunum. Nokkrar konur gengu um beina og brynntu mannskapnum ávaxtagos og bjór. Ég spjallaði við kanadamanninn yfir matnum en hann er víst trjábóndi í Ontario og var þar í heimsókn í boði ekvadorísks vinapars síns. Argentínumaðurinn með ‘dreddanna’ var við sitt heygarðshorn og það lifnaði heldur betur yfir honum þegar dansinn glæddist á ný eftir matinn, en við létum nægja að horfa á. Loks var dansinn og tónlistin stöðvuð og gamall maður tók til máls. Afi heimasætunnar þakkaði öllum fyrir komuna og staðfesti trúlofunina undir miklu lófataki viðstaddra. Þá hófst tónlistin og hringdansinn á ný, en fljótlega fór fólk að tínast úr húsaportinu og ég ákvað að gera það líka, í kjölfar kanadamannsins, og læddist út úr teitinu. – Frá einmanalegri setu minni á torginu varð ég á svipstundu gestur í trúlofunarveislu indíána sem ég þekki ekki neitt, hvað þá þau mig; einhvern útlenskan túrista. Þetta er dæmi um hvað fólk hér er yfirleitt vinalegt og opið fyrir öðru fólki, hvaðan sem það kemur. Og þetta var bara nokkuð gaman.

Daginn eftir fór ég til Yahuarcocha, Dreyravatn á íslensku, en það er stöðuvatn og vinsæll útivistarstaður fyrir norðan Ibarra. Það ber hið drungalega nafn með rentu, því sagan segir að árhundruðum fyrir komu Spánverjanna höfðu inkarnir hafi bælt harkalega niður uppreisn nokkurra indíánaættbálka frá héraðinu, sem vildu losa sig undan stjórn innrásarherja inkanna, með því að drepa þá alla einmitt við bakka þessa vatns svo vatnið litaðist blóðrautt. En “yahuar” á quechua þýðir einmitt blóð og “cocha” vatn. Ég þurfti að taka strætó frá Ibarra að vatninu en strætóinn var þéttsetinn, svo ég varð að standa boginn með hnakkann upp í þakið áður en ég gat fikrað mig að þakglugganum sem var eini staðurinn sem ég gat staðið uppréttur. Mér leið eins og gíraffanum í dýralestinni, með hausinn upp um þakgluggann, og ég er viss um að krakkarnir hafi hugsað það sama þegar þau gláptu á mig opinmynnt, á hvíta risann. Þó hefði gíraffinn haft það fram yfir mig, að hann hefði séð hvenær han hefði átt að hoppa úr en ég, þar sem ég sá lítið sem ekkert út, fór út allt of seint og endaði nokkrum kílómetrum fyrir ofan aðalstoppið við vatnið. En það gerði ekkert til, enda er ég vanur göngum og rölti meðfram vatninu í sólinni og virti fyrir mér nágrennið. Eitt sem mér fannst magnað við þetta vatn, að á því eru litlar eyjar sem hreyfast og berast með straumnum eftir vindátt. Þetta eru eins konar flekar af sefi sem fljóta og það var nokkur ferð á þeim yfir vatnið. Það var mikill hiti og ég settist á bás þar sem ég fékk nýpressaðan appelsínusafa og spjallaði við feðga frá Ibarra sem þar sátu.

Eftir hádegismatinn, djúpsteiktar “empanadas” með osti, ákvað ég að fara aftur til Ibarra og skella mér til Cotacachi, sem heitir sama nafni og tilkomumikið eldfjall í grenndinni, og er óformlega þekkt sem “leðurbærinn”, enda er þar ótrúlega mikill leðuriðnaður og aðalgatan í bænum er full af leðurbúðum. Ég, sem ætlaði ekki að kaupa mér neitt, gat ekki staðist freistinguna og keypti mér leðurjakka, bara nokkuð flottan þó ég segi sjálfur frá, og alveg smellpassaði þegar ég mátaði hann. Að þeim kaupum loknum tók ég næstu rútu til Quito.

Um kvöldið næsta dag var loksins komið að langþráðri Cuenca-ferð, tíu tíma rútuferð um miðja nótt til suðurs. Við Edison, maður Leylu systur, tókum rútuna klukkan hálftíu um kvöldið. Ferðin gekk ekki alveg snuðrulaust fyrir sig enda bilaði rútan okkar svo senda varð aðra að sækja okkur farþeganna, en eftir það gekk allt næstum eins og í sögu ef ekki hefði verið fyrir stöðug fótaþrengsl og kuldahroll sem vakti mig ósjaldan.

Ég verð að láta þetta nægja í bili þótt stutt sé. Það er alltaf að hlaðast á hinn endann og nokkrir kaflar enn óskrifaðir, en þetta kemur allt að lokum.