Ferðalok

Það eru nú sextán dagar síðan ég var ristur á hol og garnirnar raknar úr mér til þess að skera og fjarlægja aumingjalegt útskot frá botnristli sem nefnist botnlangi. Síðan þá hef ég að mestu leyti dinglast hérna „heima“ og verið með fjölskyldunni. Fátt markvert hefur gerst á þessum tíma, ég hef sloppið við hvers kyns sýkingar, allt er að gróa vel saman og ég er að mestu orðinn heill heilsu. Svo virðist sem örið verði aðeins mjó þverrák, hægra megin neðan við nafla.

Ég kem heim eftir tólf daga, 8. mars, og mun væntanlega reyna að stytta mér eitthvað stundir þangað til. Kannski ég fari í eitthvað smáferðalag en það er enn óráðið.

Þetta er síðasta færslan frá mér í Ekvador, þó stutt og vesæl sé. Ég þakka þeim sem hafa fylgst með mér og vonast til að sjá ykkur á Íslandi.

Stutt fréttatilkynning

Á sunnudagskvöldið kom ég til Guaranda frá Macas, eftir tveggja daga frumskógardvöl hjá Shuar-indíánum. Um kvöldið fann ég skyndilega fyrir miklum verk í kviðarholinu ásamt ógleði. Alla nóttina vaknaði ég reglulega til að spretta á klósettið, kúgast og emja af sársauka sem linaðist við athöfnina, um sinn. Um morguninn, þar sem ástandið hafði ekkert skánað, ákvað Sheyla „systir mín“, sem er læknir, að best væri að ég færi á sjúkrahúsið þar sem hún vinnur til nánari skoðunar.

Á sjúkrahúsinu lá ég á hörðum bekk allan daginn með vökva í æð og fékk verkjalyf og önnur lyf til að koma mér á réttan kjöl. Sá kokteill hafði ekki tilætlaða verkun og ég var farinn að vera dálítið órólegur. Um fjögurleytið á mánudaginn var ég svo sendur í ómskoðun og röntgenmyndatöku niðri í bæ þar ljóst var að allt var hreint ekki með feldu. Þarmarnir virtust lamaðir og bólgnir; það var eins og þeir höfðu gefist upp og hætt að starfa. Blóðprufurnar fra sjúkrahúsinu höfðu sýnt aukinn fjölda hvítra blóðkorna sem benti til að ónæmiskerfið væri að berjast við einhvers konar sýkingu. Auk stöðugs sársauka hafði ég ekkert borðað síðan kvöldið áður og ekki bætti hungrið ástandið.

Klukkan sex var ég kominn á Sjúkrahús heilags Patreks í Guaranda og skurðlæknirinn, sem er ágætis vinur Sheylu og hún hafði hringt í sérstaklega til að líta á vesælinginn, þuklaði mig og potaði á ýmsan hátt. Eftir að hafa hummað og u-hummað dálítið með sjálfum sér með myndirnar og blóðprufurnar í höndunum lýsti hann því yfir að þetta væri að öllum líkindum botnlangabólga sem best væri að meðhöndla með skurðaðgerð, og það tafarlaust. Ég jánkaði því og ákveðið var að skera mig upp að klukkutíma liðnum.

Fjölskyldan beið með mér og ég var sendur í sturtu til að vera nú hreinn og sætur fyrir skurðlæknana. Sheyla var þá líka komin og fullvissaði mig um að allt færi vel fram, þar sem hún ætlaði að aðstoða við aðgerðina. Ég hafði aldrei farið í aðgerð áður, en ég fann aldrei til kvíða eða óöryggis; ég fann að ég var í góðum höndum.

Það var gott að sofna á skurðarborðinu og finna verkun glaðloftsins og svefnlyfjanna færa mann í ljúfan svefn. Ég var skorinn upp og botnlanginn fjarlægður á mánudagskvöldi, var tvo daga á sjúkrahúsinu og fékk að fara heim í gær, á miðvikudegi.

Ég er ennþá með verki og má ekki reyna á mig. Hlátur og hnerri er versta pynding þegar magavöðvarnir hafa verið bútaðir í sundur. Þau gera grín að mér að ég gangi eins og gamall karl, boginn í baki hægum skrefum í náttsloppi og inniskóm. Það er ekki fjarri lagi því mér finnst ég hafi elst um sextíu ár á einu bretti. En ég fer örugglega að lagast og yngjast á næstu dögum.

Verst af öllu er að núna er Carnaval, kjötkveðjuhátíðin, í fullum snúningi og meðan allir eru út að skemmta sér ligg ég upp í rúmi og horfi á Discovery Channel.

- Guaranda, 11. feb

Saraguro

Síðasta kvöldið mitt í Cuenca gisti ég í litlu gesthúsi sem um leið var kaffihús og knæpa á kvöldin. Hinar tvær næturnar hafði ég gist á sæmilegu hóteli á fjórum hæðum nálægt dómkirkjunni með bláu turnana en um kvöldið ætlaði ég til Loja, þ.e. eftir ferðina í þjóðgarðinn El Cajas. Ég hafði því skilað lyklinum og gengið frá greiðslunni á hótelinu um morguninn og tekið bakpokann með í ferðina. Ég hafði hugsað mér að taka næturrútuna til Loja, en þar sem ferðin er aðeins fimm tímar og síðasta rútan fer sína ferð á miðnætti fannst mér heldur snemmt að vera einn á vappi um Loja klukkan fimm að morgni. Ég ákvað því að finna mér nýtt hótel, í ódýrari kantinum, og rambaði inn á El Cafecito; snoturt gamalt hvítkalkað hús nokkrum húsaröðum frá miðbænum. Ég borgaði sex dollara fyrir rúm í svefnskála með sameiginlegu klósetti. Ég kom bakpokanum fyrir í einni af þremur kojum, neðrikoju, og leitaði að næsta netkaffi til að skrifa seinni hluta Otavaloferðarinnar. Þá mundi ég eftir að ég hafði skrifast á við eina stelpu sem býr hér í Cuenca gegn um CouchSurfing fyrir ári síðan. Ég ákvað að skrifa henni, enda hafði ég lítið að gera um það kvöldið, og gaf henni númerið mitt ef hún skyldi vilja kíkja á kaffihús. Stuttu síðar hringdi hún í mig, ekkert sjálfsagðara, og við hittumst við dómkirkjuna og fórum á lítið kaffihús nálægt hótelinu. Það var svolítið fyndið að prófa að tala dönsku í Ekvador, en hún hafði verið skiptinemi í Danmörku fyrir fimm árum svo það var tilvalið tækifæri fyrir mig að viðra stirða menntaskóladönskuna. Eftir stóra samloku ásamt kakóbolla og tveggja tíma notalegt spjall skildu leiðir. Ég fór á hávært hótelið og sofnaði eftir nokkra stund.

Daginn eftir, að loknum morgunmat sem samanstóð af allt-í-lagi kaffi og hræðilega súrri „crepes“ (hvað er nú það annars?) sem var eins og slöpp bragðlaus pönnukaka böðuð í sýropi undir þunnu lagi af flórsykri. En ég varð að hafa hraðann á því eftir kortér ætlaði ég að ná rútunni suður til Loja. Ég skóflaði furðubökunni ofan í mig á ógnarhraða, eða eins hratt og ég gat því hún var ofursúr, og hoppaði út á götu til að hóa í leigubíl. Ég var heppinn því einmitt þá var gulur leigubíll á ferð um götuna og ég komst á rútustöðina einnimínútu fyrir brottför. Á leiðinni til Loja er landslagið töluvert öðruvísi en í mið- og norðurhluta hálendisins. Þar eru mikil beitilönd fyrir mjólkurkýr og gróðurinn er ekki sá sami. Í fjalllendinu er rauður sandur og kaktusar áberandi milli vindblásinna gróðurbarða sem gefur héraðinu svolítinn eyðimerkurblæ. Ég kom stutt við í Loja, gekk aðeins um bæinn á föstudagskvöldið en fór á laugardaginn til Saraguro,sem er tveimur tímum norðan Loja.

Saraguro er lítill bær í um 2500 metra hæð þar sem stór hluti íbúanna eru indíánar. “Indíánar” í Ekvador er mjög vítt hugtak og alls ekki einsleitur hópur, en ég nota það sem þýðingu á orðinu “indígena”, sem merkir innfæddur, og er notað til aðgreiningar frá “mestizo”, sem merkir blendingur, og er notað um meiri hluta Ekvadorbúa. Í Ekvador eru fjölmargar indíána-“þjóðir” og hver hefur sínar sína sögu og hefðir en flestar deila tungumálinu quechua, auk spænsku að sjálfsögðu. Sagt er að Saraguro-indíánarnir hafi upphaflega búið við Titicaca-vatn í Perú en hafi verið nauðugir fluttir þaðan af inkunum, en innan inkaveldisins bjuggu margar þjóðir og var þetta þekktur stjórnarháttur til að minnka líkur og draga styrk úr mögulegum uppreisnum. Þeim var komið fyrir á þessum slóðum og hafa allar götur síðan búið á þessum slóðum. Þeir eru auðþekktir á klæðaburði: Konurnar eru í svörtum pilsum með svart sjal sem nælt er með sérstakri og áberandi silfurnælu yfir silkikennda útsaumaða blússu. Karlarnir eru í svörtum buxum sem ná rétt fyrir neðan hné, svörtum ponsjó, oft með lituðum röndum, og með hárið í þykkri fléttu niður á bak. Svo ganga allir með hatta, sérstaka svarta hatta, en á hátíðardögum eru settir upp áberandi hvítir hattar sem eru með svarta málaða bletti að neðan. Sunnudagar eru markaðsdagar í Saraguro og einmitt var ég kominn til þorpsins á laugardegi.

Saraguro er lítið þorp og allt virðist lokað og mannlaust á laugardögum. Það tók mig því tíma að finna veitingastað sem var opinn, einn af tveimur í þorpinu, en það tókst eftir nokkrar fyrirspurnir og eftir mikinn og ótrúlega seðjandi hádegisverð fann ég mér ódýrt hótel. Til að drepa tímann gekk ég upp að fornum hellum sem ég hafði lesið um og þar er líka smáfoss og laug, “Baño del Inka“, eða Inkalaug. Ég gekk líka í eitt nálægt indíánasmáþorpið. Húsin voru mjög falleg, gömul og skreytt með litríkum blómum og fólkið mjög vinalegt. Þar bjóða allir ennþá brosandi öllum góðan daginn, allt frá litlum krökkum upp í hrum gamalmenni. Um kvöldið settist ég inn á hinn veitingstaðinn í Saraguro og kynntist þar öðrum einfara, belgískum sjálfboðaliða sem hafði verið vinna við bætingu vatnsveitu á svæðinu síðustu mánuði. Við fengum okkur nokkra bjóra og skiptumst á reynslusögum frá Ekvador í bland við landkynningar og almennt spjall-yfir-drykk.

Markaðurinn í Saraguro er mjög áhugaverður og þar er allt mögulegt til sölu. Hann er þó ekki miðaður að smekk eða þörfum útlendinga, eins og t.d. í Otavalo, enda eru mjög fáir útlendingar sem koma þangað. Þar eru aðallega seld matvæli; ferskt kjöt, fiskur, grænmeti og ávextir, ásamt heimilisáhöldum, fötum og alls kyns dóti. Þar eru nær allir indíánar, allir í sínum hefðbundna svarta búningi, að versla fyrir vikuna. Þetta er líka eins konar félagsmiðstöð; þar hittast allir, kaupa inn, borða og spjalla, spila hina einstaklega vinsælu ekvadorísku útgáfu blaks (þrír hvoru megin netsins) eða horfa á og fá sér í tánna. Þar fékk ég djúpsteiktar “empanadas” með osti ásamt “horchata” sem er hefðbundinn drykkur héraðsins; eins konar sætt te, soðið úr alls kyns blómum og jurtum og bragðbætt með kanil.

Fyrst var ég frekar feiminn að taka myndir. Þegar maður er einn og finnst allra augu vera á sér er svolítið erfiðara að taka upp myndavélina og smella af, sérstaklega þegar viðfangsefnið er einmitt fólkið sjálft. Að taka mynd af fjalli er auðvelt, en ókunnugt fólk er allt önnur vídd. Það tók mig dálítinn tíma að safna kjarki til þess að taka myndir, en smátt og smátt kom það og í lokinn held ég hafi staðið mig nokkuð vel. Ósjálfrátt hafði hugarfar mitt verið á þann veg að mér fannst að fólkinu fyndist ég vera hálf-óvelkominn gestur, að forvitni mín væri barnaleg og að mynda það væri jafngilt því að setja það á lægri stall, eins og að mynda furðuleg dýr í dýragarði. En það er náttúrulega af og frá. Fólkið þar hefur alveg jafn mikinn áhuga á mér og ég á þeim, og eðlileg forvitni þess leynir sér ekki í augnaráðinu. Hvers vegna ætti þá forvitni mín að vera einhverju síðri, hvers vegna ætti ég að reyna að bæla hana niður og láta sem ekkert hrífi mig? Væri það ekki fremur hól að hafa áhuga á fólkinu og hefðum þess? Eftir að hafa hugleitt þetta nokkra stund ákvað ég að líta svo á hlutina að fólkið sæi mig nákvæmlega eins og ég sæi það; framandi og áhugavert. Þannig varð ég í huganum ekki eins mikill utangarðsmaður og gat á mun auðveldari hátt tekið myndir af mínum “jafningjum”. Það er ekkert að því að taka myndir af fólki, svo fremur sem maður er ekki of ágengur að sjálfsögðu, en það er mikilvægt að komast yfir þennan óöryggisþröskuld því myndir af fólki eru svo miklu skemmtilegri en myndir af dauðum hlutum.

- Gualaquiza, 3. feb

Cuenca

Cuenca er mjög falleg borg og sú stærsta hér í suðurhluta Andesfjalla í Ekvador. Eitt það fyrsta sem ég tók eftir var hvað hún er hrein; nánast hvergi er rusl að sjá og henni er greinilega vel við haldið, en það er eitthvað sem er fremur sjaldgæft í Ekvador. Hér er fjöldi húsa í gömlum nýlendustíl, fallega máluð með ryðrauðum þökum með svalir út að götu og háar viðarhurðir sem opnast út frá miðju. Það er gaman að þræða göturnar og gægjast inn um dyrnar hjá rakaranum, bakaranum og kaupmanninum en það er eins og að ferðast aftur í tímann, um fimmtíu ár eða svo. Fjöldi kirkja prýðir líka borgina, eins og í Quito, og þekktasta kennileiti Cuenca, dómkirkjan með bláu hvelfingunum, stendur við aðaltorgið í miðbænum.

Fólkið í Cuenca er líka mjög vinalegt. Fyrsta daginn fór ég á vappið, eins og venjulega, og rölti um þröngar göturnar, kíkti á markaðina og nokkrar kirkjur. Aðaltorgið virðist vera aðalsamkomustaður eftirlaunaþega og þar sita þeir ævinlega, prúðbúnir með staf, þykk gleraugu og hatt og ræða málin á bekkjum undir skuggsælum trjánum. Þar hitti ég líka tvær stelpur sem heilsuðu mér upp úr þurru og ég greip að sjálfsögðu tækifærið og bauð þeim að rölta með mér og sýna mér borgina. Við gengum um göturnar og þær sýndu mér helstu staðina og komu mér aðeins inn í ungmennamenninguna, sýndu mér hvert er best að fara um helgar og ég fékk byrjendanámskeið í Cuenca-slangri. Það er alltaf gaman að hitta einhverja og spjalla þegar maður er einn á vappi og algengt að fólk hefji samræður að fyrra bragði; aðallega þó gamlir karlar og ellilífeyrisþegarnir í almenningsgörðunum þegar maður sest þar á bekk og hvílir fæturnar milli ganga.

Ég fór til Ingapirca, nálægt bænum Cañar norðan Cuenca, en það eru rústir fornrar borgar Inkanna og merkustu inkarústir í Ekvador. Þar var í upphafi borg Cañari-þjóðarinnar sem barðist af mætti gagnvart innrásarherjum Inkanna sem þöndu út landamæri ríkisins á 15. öld. Samningar urðu að lokum svo að borginni var skipt í tvennt, í Cañari-hluta og litlu stærri Inka-hluta, sem einkennast af mismunandi byggingarstíl og hofum. Inkarnir notuðu fínlega skorna ferstrenda steina í sýnar byggingar og reistu mikið sólarhof á sínum reit, en Cañari-þjóðflokkurinn notaðist fremur við náttúrulagaða steina, slípaða í árfarvegum, og aðalhof þeirra var helgað tunglinu.

Ég ákvað líka að fara í heils dags túr um El Cajas-þjóðgarðinn sem er stutt frá og fann mér ferðaskrifstofu sem kom mér í hóp daginn eftir. Með mér voru rússnesk feðgin sem bjuggu í Miami og voru í stuttri ferð í Ekvador vegna alþjóðatennismóts í Cuenca. Rússneskur viðskiptajöfur ættaður frá Kákasusfjöllum og tennisleikandi dóttirin voru ágætis fulltrúar hinnar típísku staðalímyndar auðugra Rússa og alveg ágætis ferðafélagar. El Cajas-þjóðgarðurinn er þekktur fyrir mikil fjöll og hundruð vatna sem eru dreifð yfir um 30 þúsund hektara svæði. Við fórum í nokkrar fjallgöngum og fengum svo nýveiddan silung, heilsteiktan, og ískaldan bjór. Þetta var góð ferð en þó aðeins í dýrara lagi því hún kostaði 50 dollara, en maður veltir sér ekkert upp úr smáatriðum.

Áður en Cuenca var stofnuð af Spánverjum, árið 1557, hét borgin Tomebamba og hafði verið reist af Inkanum Tupac Yupanqui (sem Tupac Shakur var skírður eftir) á rústum borgar sem Inkarnir höfðu unnið af Cañari-ættbálknum. Fyrir þau sem muna eftir sögustundinni okkar, þá var Inkakonungurinn Huayna Capac einmitt sonur Tupac Yupanqui og hann fæddist í Tomebamba. Í borgarastyrjöldinni sem fylgdi dauða Huayna Capac, sem synir hans háðu, var Tomebamba lögð í rúst í átökunum og ekki mikið eftir þegar Spánverja bar að garði. Í Cuenca eru enn rústir frá þessum tíma og heita Pumapungo.

Ég fór á þjóðminjasafnið í Cuenca, þar sem aðalmálið er einmitt að kíkja á Pumapungo og ganga um rústirnar. Þær rústir eru líkt og Ingapirca blandaðar af byggingarstíl Cañari og Inkanna og tiltölulega heillegar. Þar eru göng sem liggja að fornu grafhýsi djúpt inn í hæðinni, en þessu reitur á að hafa verið helgur reitur á tímum Inkanna. Ég ákvað að kíkja inn í göngin, en þar var svartamyrkur svo ég varð að nota vasaljósið á símanum til þess að velta ekki um einhverja hnullunga. Eftir að hafa ósjaldan rekið hausinn og bakið upp undir í göngunum í mínum Indiana Jones leiðangri að forna grafhýsinu fór ég að sjá ljósglætu innst inni í göngunum. Þegar ég klöngraðist nær sá ég að þar sátu þrjár konur í hálfhring umhverfis lítið kerti, einu ljósskímuna í hellinum. Ég stóð kyrr og horfði á þær, þær horfðu á mig og undarleg þögnin varði nokkra stund. „Góðan daginn,“ stundi ein, ég heilsaði og spurði hvort ég mætti koma inn fyrir. Þær litu á hverja aðra og loks svaraði sú sem hafði heilsað mér áður: „Nei. Þetta er trúarathöfn.“ Ég baðst forláts, dálítið hissa og vandræðalegur, sneri við og klöngraðist upp göngin í átt að fölri dagsbirtunni.

- Vilcabamba, 31. jan.

Otavalo, II. hluti

Eftir gönguna upp að fossinum var orðið fremur áliðið fyrir frekari náttúruskoðun og því hélt ég niður til byggða. Ég húkkaði mér far með pallbíl niður til Otavalo og spjallaði við bílstjórann sem var fremur hneykslaður á því að ég skyldi hafa ætlað mér aftan á pallinn. Slíkan barbarasið og ómennsku vildi hann ekki leyfa, en það er nú almannasiður í sveitinni í Guaranda að flengja sér upp á pallinn á svona búnum bílum. Ég ráfaði aðeins um miðbæinn og fann mér loksins ágætis tíu-dollara hótel við aðalgötu bæjarins. Ég var ennþá saddur eftir ekva-arabísku pítsuna frá því í hádeginu og ákvað að rölta út og sjá hvað væri í gangi á aðaltorginu. Allir markaðsbásarnir voru horfnir og fáeinar samanlagðar járngrindur lágu milli bekkja. Þar voru götuleikarar með áhorfendahóp í kring um sig og hópur fólks að fá sér kvöldsnarl við röð gulra tjalda sem sendu frá sér ljósan reykjarmökk yfir torgið. Ég keypti mér lítinn bjór, settist á einn bekkinn, og horfði á fólkið líða hjá í rökkrinu.

Skyndilega byrjaði tónlist að hljóma neðan úr einni götunni, ekki hið vinsæla ‘reggaeton’ (eins konar blanda hipp-hopps og karíbahafstónlist) sem hljómar úr öðrum hverjum bíl á kvöldrúntinum um bæinn, heldur hefðbundin þjóðlagatónlist og söngur. Fólk færði sig nær einu götuhorninu við torgið til að sjá hvað væri í gangi. Þegar ég kom að horninu var þar nokkur sjón að sjá. Á gatnamótunum hafði umferðin verið stöðvuð af dálítilli furðulegri indíánasamkomu. Í miðjunni var hljómsveitin sem snerist um sjálfa sig í hring, karlar í ponsjóum með hatta og sítt hár í tagli niður á bak og spiluðu á gítara, charango, bandolín, quena, panflautur og geitarskinnstrommu og sungu hástöfum fjörug lögin. Umhverfis þá gengu (eða dönsuðu) í hring indíánar með trjástangir milli sín þar sem á hengu lifandi hænur á hvolfi, bundnar á löppunum við stöngina, og spriklandi naggrísir. Þar var líka einn með hvíta kanínu í fanginu og annar sem teymdi kind í þessarri hringekju en konurnar gengu ystar í fylkingunni með miklar körfur á bakinu, fullar af brauði. Eftir nokkra stund leystist hringekjan upp og hópurinn gekk eftir götunni að næsta götuhorni torgsins og endurtók svo sama leikinn. Stöðugt bættist í áhorfendahópinn og indíánahópurinn með dýrin spriklandi á hvolfi hélt áfram ferð sinni umhverfis torgið þar sem hringdansinn dunaði á hverjum gatnamótum.

Ég fylgdi hópnum ásamt mörgum, einn fárra útlendinga ennþá eftir í bænum á sunnudagskvöldi. Annar var Argentínumaður, langferðamaður með ‘dredda’ í litríkum fötum og sandölum, sem slóst í indíánahópinn og dansaði og sló taktinn með hristu sem hann var með eins og óður maður. Svo var annar kanadískur ferðamaður sem ég talaði dálítið við í veislunni sem fylgdi (kem að því). En svona gekk þetta nokkurn tíma, og ég skutlaði mér meira að segja í hringekjuna eftir gott boð eins indíánans og teymdi kindina nokkra hringi. Ég spurði hann hvað væri í gangi og sagði hann mér þá að þetta væri “kynning vonbiðilsins” samkvæmt hefð, en það er viðhöfn þar sem fjölskylda tilvonandi brúðguma stendur fyrir slíkri skrúðgöngu sem endar síðan við heimili heimasætunnar. Ef allt gengur eftir er vonbiðlinum og fjölskyldu boðið inn fyrir og trúlofunin er staðfest með mikilli veislu.

Fylkingin dansandi hélt för sinni áfram, dansaði á gatnamótum en í götunni fyrir neðan staðnæmdist hún fyrir framan stórt gult hús. Eftir nokkur fjörug lög frá hljómsveitinni sem snerist um sjálfa sig var fólki boðið inn fyrir. Áður hafði pallbíll, hlaðinn af bjórkössum, gosi, ávöxtum og lokuðum pottum rennt í hlað og góssið borið inn um dyrnar. Fólkið týndist inn fyrir, argentínumaðurinn fylgdi, ég leit í kring um mig, gekk hikandi í átt að hurðinni og spurði indíánakonuna við dyrnar hvort ég mætti kíkja inn. “Að sjálfsögðu,” svaraði hún um hæl og benti mér inn. Ég var kominn í trúlofunarveislu að hætti Otavalo-indíána.

Inni í húsaportinu hélt tónlistin og hringdansinn áfram og stólum hafði verið raðað allt í kring. Matarlykt barst úr eldhúsinu og brátt var öllum gefið hænusúpa (hvað annað?), og í eftirrétt brauð og bananar; meira að segja okkur útlendingunum. Nokkrar konur gengu um beina og brynntu mannskapnum ávaxtagos og bjór. Ég spjallaði við kanadamanninn yfir matnum en hann er víst trjábóndi í Ontario og var þar í heimsókn í boði ekvadorísks vinapars síns. Argentínumaðurinn með ‘dreddanna’ var við sitt heygarðshorn og það lifnaði heldur betur yfir honum þegar dansinn glæddist á ný eftir matinn, en við létum nægja að horfa á. Loks var dansinn og tónlistin stöðvuð og gamall maður tók til máls. Afi heimasætunnar þakkaði öllum fyrir komuna og staðfesti trúlofunina undir miklu lófataki viðstaddra. Þá hófst tónlistin og hringdansinn á ný, en fljótlega fór fólk að tínast úr húsaportinu og ég ákvað að gera það líka, í kjölfar kanadamannsins, og læddist út úr teitinu. – Frá einmanalegri setu minni á torginu varð ég á svipstundu gestur í trúlofunarveislu indíána sem ég þekki ekki neitt, hvað þá þau mig; einhvern útlenskan túrista. Þetta er dæmi um hvað fólk hér er yfirleitt vinalegt og opið fyrir öðru fólki, hvaðan sem það kemur. Og þetta var bara nokkuð gaman.

Daginn eftir fór ég til Yahuarcocha, Dreyravatn á íslensku, en það er stöðuvatn og vinsæll útivistarstaður fyrir norðan Ibarra. Það ber hið drungalega nafn með rentu, því sagan segir að árhundruðum fyrir komu Spánverjanna höfðu inkarnir hafi bælt harkalega niður uppreisn nokkurra indíánaættbálka frá héraðinu, sem vildu losa sig undan stjórn innrásarherja inkanna, með því að drepa þá alla einmitt við bakka þessa vatns svo vatnið litaðist blóðrautt. En “yahuar” á quechua þýðir einmitt blóð og “cocha” vatn. Ég þurfti að taka strætó frá Ibarra að vatninu en strætóinn var þéttsetinn, svo ég varð að standa boginn með hnakkann upp í þakið áður en ég gat fikrað mig að þakglugganum sem var eini staðurinn sem ég gat staðið uppréttur. Mér leið eins og gíraffanum í dýralestinni, með hausinn upp um þakgluggann, og ég er viss um að krakkarnir hafi hugsað það sama þegar þau gláptu á mig opinmynnt, á hvíta risann. Þó hefði gíraffinn haft það fram yfir mig, að hann hefði séð hvenær han hefði átt að hoppa úr en ég, þar sem ég sá lítið sem ekkert út, fór út allt of seint og endaði nokkrum kílómetrum fyrir ofan aðalstoppið við vatnið. En það gerði ekkert til, enda er ég vanur göngum og rölti meðfram vatninu í sólinni og virti fyrir mér nágrennið. Eitt sem mér fannst magnað við þetta vatn, að á því eru litlar eyjar sem hreyfast og berast með straumnum eftir vindátt. Þetta eru eins konar flekar af sefi sem fljóta og það var nokkur ferð á þeim yfir vatnið. Það var mikill hiti og ég settist á bás þar sem ég fékk nýpressaðan appelsínusafa og spjallaði við feðga frá Ibarra sem þar sátu.

Eftir hádegismatinn, djúpsteiktar “empanadas” með osti, ákvað ég að fara aftur til Ibarra og skella mér til Cotacachi, sem heitir sama nafni og tilkomumikið eldfjall í grenndinni, og er óformlega þekkt sem “leðurbærinn”, enda er þar ótrúlega mikill leðuriðnaður og aðalgatan í bænum er full af leðurbúðum. Ég, sem ætlaði ekki að kaupa mér neitt, gat ekki staðist freistinguna og keypti mér leðurjakka, bara nokkuð flottan þó ég segi sjálfur frá, og alveg smellpassaði þegar ég mátaði hann. Að þeim kaupum loknum tók ég næstu rútu til Quito.

Um kvöldið næsta dag var loksins komið að langþráðri Cuenca-ferð, tíu tíma rútuferð um miðja nótt til suðurs. Við Edison, maður Leylu systur, tókum rútuna klukkan hálftíu um kvöldið. Ferðin gekk ekki alveg snuðrulaust fyrir sig enda bilaði rútan okkar svo senda varð aðra að sækja okkur farþeganna, en eftir það gekk allt næstum eins og í sögu ef ekki hefði verið fyrir stöðug fótaþrengsl og kuldahroll sem vakti mig ósjaldan.

Ég verð að láta þetta nægja í bili þótt stutt sé. Það er alltaf að hlaðast á hinn endann og nokkrir kaflar enn óskrifaðir, en þetta kemur allt að lokum.

Stutt skilaboð, frá Cuenca

Ég er núna staddur í Cuenca, eins og titillinn gefur til kynna, og í dag fór ég til Ingapirca sem eru merkustu rústir frá tímum inkanna hér í Ekvador og á morgun, fimmtudaginn 27. janúar, fer ég í dagsferð í El Cajas þjóðgarðinn í nágrenni Cuenca. Ég vonast til að geta skrifað rækilega færslu fyrir föstudaginn en ég er búinn að uppfæra kortið svo þið getið rennt augunum yfir það þangað til.

Vegna mikilla anna og netleysis hefur myndaupphalning gengið illa en það gleður mig að tilkynna að nú hef ég bætt tveimur albúmum í myndasafnið, myndum frá Otavalo og nágrenni og Cuenca, þar sem einhverjir ættu að geta svalað myndaþorsta sínum. Svo hef ég uppfært Quito-albúmið og bætt við myndum frá m.a. Guayasamín-safninu.

Með kveðju,
Eyþór.

Otavalo – I. hluti

Áður en ég lagði í þessa ferð virtist það koma öllum jafnmikið að óvart að ég skildi ætla einn. Óttablandinum undrunarsvip fylgdu oftast spurningar á borð við „af hverju í ósköpunum?“ eða „ertu ekki hræddur um að vera rændur (eða eitthvað ennþá verra)?“ Yfirleitt var fátt um svör, þó ég gjarnan hefði viljað má efasemdarsvipinn af andlitum frænka minna, enda var ég sjálfur ekki alveg viss um ástæðuna. Ég held það hafi verið fremur verið tilfinningin sem fékk að ráða þegar ég ákvað að fara einn og því hafði ég enga tilbúna röksemdafærslu til að þess að róa umhyggjuóttaslegið fjölskyldu- og vinafólk. En mér fannst þetta aldrei neitt tiltökumál og ég hlakkaði til að geta staðið algerlega á eigin fótum, fjarri heimaslóðum, kynnast fólki og ferðast um á eigin spýtur.

Þegar ég skildi við ykkur frónversku lesendur í síðuðstu viku hafði ég í raun ekki enn staðið algerlega á eigin fótum, það er að segja ég hafði ekki enn ferðast einn, aleinn og óstuddur eins og ég hafði séð fyrir mér. Eins og ég hef áður sagt frá hef ég nær allan tímann verið með fjölskyldu minni, í Guaranda og hjá systur minni í Quito, og það hefur verið frábært að vera með þeim og allt önnur upplifun í eðli sínu en að vera einn að ráfa um með kort, bakpoka og lonely planet-bókina í rassvasanum. En mig var farið að langa til þess að prófa að vera ferðamaður, túristi, einn ótal bakpokaferðalanga sem ráfa um Ekvador á hverju ári, og þess vegna ákvað ég að skella mér á laugardaginn norður til Otavalo, á frægasta indíánamarkað landsins.

Klukkan átta um morguninn hélt ég því út í sólina, einn með bakpokann minn og aleiguna í honum. Bakpokinn er óðum að taka á sig fágaðri mynd og ber nú ekki aðeins íslenska fánann sem ég saumaði á af mikilli list heldur einnig fána og skjaldarmerki Ekvador. Eftir stutta leigubílaferð var ég kominn að aðalbrautinni úr bænum þar sem ég gat hóað í rútu merkta „Otavalo“. ConAir var ennþá í fullum gangi þegar við renndum inn í Otavalo, um tveim tímum síðar, og ég hoppaði niður á sendinn vegakantinn við útjaðar bæjarins. Ég var heldur seinn að biðja rútuna að stoppa og þurfti því að ganga um kortér að aðalgötu og torgi bæjarins, þar sem markaðsfjörið er.

Markaðurinn í Otavalo er afar litríkur og skemmtilegur og gaman er að rölta milli bása og virða fyrir sér allt handverkið, frá hasspípum til silfurhringa, og marglitar vefnaðarvörurnar. Við skyggða sölubásana standa indíánar, konur og karlar, í hefðbundum búningum þessa héraðs. Ég rölti upp og niður markaðsgöturnar og virti fyrir mér dýrðina, en aðeins í um stutta stund því ég var farinn að lengja eftir að finna klósett. Marriott-hótelið var í órafjarlægð og ekkert klósett að sjá. Ég gægðist inn hér og þar en sá hvergi stað þar sem ég gæti létt á mér þannig að ég gekk áfram. Að lokum kom ég að útjaðri bæjarins, þar sem ég sá lítið skóglendi þar sem ég gat hæglega látið mig hverfa í stutta stund óséður. Við skóginn minn var annar markaður, dýramarkaður. Þar versla bæjarbúar með hænur, endur, naggrísi, kanínur, svín, kindur, kýr, hunda og ketti og er sá markaður ekki eins fágaður og skipulagður og sá sem mest aðdráttarafl hefur en afar líflegt og skemmtilegt yfirbragð og gaman að kíkja þangað.

Eftir risavaxinn hádegisverð á arabískum pítsustað og stutt símtal heim rölti ég aftur á markaðinn og endaði á að kaupa mér flautu, að hefðbundnum hætti Andesfjallabúa, af einum hljóðfærasmið í bænum. Ég ætlaði annars ekki að kaupa mér neitt, enda lítið pláss í bakpokanum en ég lét til leiðast. Á markaðinn koma margir útlendingar á þennan frægasta markað Ekvador og féll ég ágætlega inn í hópinn, bersýnilega ferðamaður með bakpokann á bakinu. Þar er einnig mikið af betlurum, vesæl og bogin gamalmenni í rifnum og skítugum fötum með raunaleg hrukkuð andlit og muldra óskiljanleg orð en tónninn og framrétt hönd segja allt sem segja þarf. Það er ekki annað hægt en að vorkenna slíku fólki og lauma að því smápeningum. Einn fjörgamall lágvaxinn indíánakarl í slitnum ponsjó og skólaus nánast skríkti af gleði þegar ég bætti fimmtíu senta peningi í boxið hans og faðmaði mig að sér, höfuðið náði mér upp að brjósti, og ég brosti og klappaði honum á öxlina. Að sjá andlit þess gamla breytast á svipstundu frá því að þylja sorgarstef að því nánast að hrópa af gleði með kæfðri öldungsröddu yljaði mér um hjartarætur. Það getur verið gaman að gefa betlurum dálítið meira en þeir búast við.

Ég ákvað að leita uppi foss einn fyrir ofan Otavalo, La cascada de Peguche, í smábænum Peguche. Eftir nokkrar tilraunir tókst mér að hóa í rétta strætóinn og ég settist stilltur aftarlega og beið þess að sjá fossinn fræga. Indíánar stigu upp í strætóinn og niður litlu seinna og brátt var enginn eftir þegar strætóinn var kominn efst upp í hlíðina. Þá hafði ég víst misst af stoppinu mínu fyrir löngu síðan, en ég varð að bíða í strætónum þar til hann lagði af stað á ný því þetta var endastöðin. Bílstjórinn hafði mikinn áhuga á mér og Íslandi, settist hjá mér og spurði mig alls kyns spurninga en gleymdi sér og lagði of seint af stað til baka. Að þessu sinni stökk ég út á réttum stað eftir ábendingu frá bílstjóranum og gekk um langan moldarveg áður en ég kom að miklum skógi. Við innganginn er mikill veggur sem sagður er byggður af indíánaþrælum árið 1613, ekki veit ég hvers vegna. Svo gekk ég milli risavaxinna trjánna um stíg upp að fossinum. Á leiðinni hitti ég mikinn prófessor frá Quito, grasafræðing, sem hafði búið í Þýskalandi og Englandi um áratuga skeið og hann sagði mér frá fossinum, en þar er víst haldin mikil hátíð á sumarsólstöðum. Þá koma töfralæknar og aðrir sem trúa á guðlegt eðli náttúrunnar, alls staðar frá í heiminum, því þessi staður á að hafa eitthvað sérstakt vægi orkusvið. Þegar ég var að taka mynd af fossinum var maður, frá héraðinu virtist vera, sem baðaði sig í fossinum og öskraði af miklum mætti með útrétta handleggi til hliðanna. Ætli hann hafi ekki verið einn af þessum náttúruátrúendum.

— Framhald á næstu dögum..

Marmari

Ég sit hér á netkaffi í Quito og fylgist með hjörðum útlendinga eigra um göturnar úti fyrir glugganum og skemmtistaðahöstlerum að smala fólki í Amazonashverfinu eða gringolandia, eins og það er stundum kallað. Ferðinni til Cuenca sem ég hafði sagt frá var slegið á frest en ég held ég fljúgi héðan til Cuenca á mánudaginn og fari þaðan einhver hring og til Loja, sem er litlu sunnar. Málið var að Edison, maður systur minnar, hafði ætlað að bjóða mér með sér til Cuenca á þriðjudaginn en á síðustu stundu kom upp eitthvað í vinnunni hjá honum þannig að hann komst ekki. Ég ákvað þá að skella mér bara til Quito og kíkja á borgina, aftur.

Undanfarna daga hef ég verið að skoða ýmis söfn og sóla mig í miðbaugssólinni á löngum göngum um nýja bæinn. Í dag fór ég á Museo del Banco Central, þjóðminjasafnið, og skoðaði ýmsar minjar frá fyrri öldum; leirker, örvaodda og skrautmuni úr gulli og eðalsteinum. Svo kíkti ég á skriðdýrasafnið þar sem voru alls kyns eitur- og kirkislöngur sem hanga víst niður úr trjánum og víða þess að geta stokkið á grunlausa útlendinga í frumskógarferð. Á skordýrasafninu voru fiðrildi í ótrúlegum litum og sum á stærð við matardisk, vígalegar risavespur, tarantúlur, bjöllur af öllum stærðum og gerðum, engisprettur og sporðdrekar. Í fróðleiksfýsn minni fór ég líka í grasagarðinn og sá aragrúa af orkídeum, kaktusum, rósum og plöntum sem veiða og éta flugur. Ég fékk að svitna svolítið á göngunni upp brattar brekkurnar í Bellavista-hverfinu að safninu Capilla de Hombre, Kapella mannsins, sem er helgað minningu og í raun byggt af frumkvæði frægasta málara Ekvador, Oswaldo Guayasamín. Það var mjög áhrifamikið en aðalþemað er sorg og angist sem maðurinn veldur sjálfum sér. Þarna er líka hús kappans sem er líkara höll, á besta stað, með útsýni yfir borgina og Pichincha-eldfjallið í bakgrunni.

Á löngum göngum um borgina, og sérstaklega eftir tvöfaldan ostborgara á Burger King, kemur fyrir að náttúran kallar skyndilega og krefst tafarlausra aðgerða. Í slíkum aðstæðum eru góð ráð dýr og þá reynir á útsjónarsemi og úthalds þess sem fargið þarf að bera. Ég var staddur í órafjarlægð frá næsta sómasamlega salerni, sem eru afar fágæt hér um slóðir, þegar ég fann nístandi kall náttúrunnar. Ég fann mig knúinn upp í næsta leigubíl sem keyrði mig dálítinn spöl á dálítinn leynistað sem ég hafði fundið daginn áður og mundi eftir nú þegar á reyndi. Eftir að hafa borgað leigubílstjóranum sinn skilding var hurðinni lokið upp utan frá og mér hæversklega heilsað af spariklæddum manni sem bauð mér góðan dag og bað mig að stíga inn fyrir. Ég þakkaði honum kærlega fyrir og steig inn í gríðarmikla gljáfægða marmarahvelfingu með kristalsljósakrónum í lofti og niður fossins handan svarta flygilsins í miðjunni, umkringum útskornum borðum og stólum, var notalegur. Ég gekk beinn í baki, bauð starfsfólki góðan dag, og gekk rakleiðis að þungri mahóníhurð með gylltu skilti sem á stóð Baños. Þar fann ég minn nærhljóðeinangraða einkabás með nýfægðu klósetti á gljáandi marmaragólfi og tveimur gerðum af klósettpappír til að velja úr. Fersk angan af sítrónu og rólyndislyftutónlistin var ekki síður til hægðarauka. Að því loknu tók við lúxushandþvottur í heitu vatni með mínum einkaþvottapoka og og að lokum þurrkaði ég mér með mínu einkahandklæði sem síðan endaði í körfu undir vaskinum. Að þessarri lúxusklósettferð lokinni gekk ég aðeins um lobbíið, settist niður, lét sem þarna ætti ég heima, og skoðaði innifossinn lítillega áður en ég kvaddi dyravörðinn kurteislega, sem virtist reyndar dálítið hissa á stuttri heimsókninni, og gekk út í sólina. Já, ég held að Marriott-hótelið sé mesta lúxusklósett í Ekvador en kannski ég ætti næst að reyna að smygla mér í sundlaugina, hún leit ansi vel út.

Ég er núna að renna niður síðustu sopunum af þjóðarstoltinu, Pilsener-bjórnum, hérna í hitanum og svei mér þá, ég held ég þurfi að fá mér ís.

Grasbítar

Ég vaknaði í morgun við jarm kindanna í næsta húsi, eins konar tvíraddaður keðjusöngur, þar sem þær kölluðust á í grænni hlíðinni fyrir ofan húsið. Það er ekki sjaldgæf sjón að sjá húsdýr á vappi um græna bletti og götur Guaranda. Indíánar fylgja dýrum sínum til beitar í bænum, hvar sem grasið finnst, og tjóðra þau þar. Þar sinna indíánakonurnar búverkum, mjólka kýrnar í fötu, og þegar grasið er orðið prýðilega snöggklippt eru dýrin flutt á nýtt beitarland, t.d. í bakgarð nágrannans. Þetta eru hjarðmenn bæjarins og í raun gjaldfrjáls grashirðuþjónusta því skikanum skila þeir ævinlega vel hirtum og grænni en áður.

Á laugardaginn kom Sigrún í bæinn og sat við innganginn á fjölmörgum símaklefum á Plaza Roja, Rauðatorgi, eins og hún væri að leita sér skjóls fyrir einhverju meðan hún beið eftir mér. Grunlaus um hina aðsteðjandi hættu hafði þetta aðeins verið hentugur staður til þess að setjast niður, en í raun var þetta líka ágætis loftvarnarbyrgi. Nú þegar tæpur mánuður er í að kjötkveðjuhátíðin hefjist hefur vatnsblöðruinnflutningur fílelfst og óprúttnum „árásarmönnum“ einnig vaxið fiskur um hrygg. Ein helsta íþrótt þeirra á þessum tímum er að kasta vatnsblöðrum úr launsátri á grandlausa vegfarendur og þar eru útlendingar í uppáhaldi. Þann sama dag hafði ég fengið eina í fótinn, aðra í öxlina og þá þriðju í hausinn í sakleysislegri gönguferð minni í bankann. Kjötkveðjuhátíðinnar er hér beðið með mikilli eftirvæntingu og þetta er leikur þar sem allir eru þátttakendur.

Við gengum um bæinn og töluðum um hitt og þetta, milli þess sem við björguðum okkur naumlega frá köldum og votum sendingum ofan af húsþökum. Fjölskyldan hafði mikið gaman af að fá annan útlending í húsið og eftir hefðbundinn hádegismat, sem samanstendur af hænsnasúpu og hrísgrjónum, og ítarlega fjölskyldukynningu fór fjölskyldufaðirinn Germán með okkur hinn hefðbundna ferðamannahring um Guaranda og nágrenni. Las Cochas er snoturt útivistarsvæði, rétt fyrir utan Guaranda, og vinsælt hjá bæjarbúum um helgar. Svo fórum við upp að Indio Guaranga, sem er um fjögurra metra há stytta af frumbyggja svæðisins, uppi á hárri hæð með útsýni yfir bæinn og nærliggjandi sveitir. Hinum hefðbundna túristahring lauk með þræðingu þröngra gatna gamla bæjarins, sem er í raun nær öll Guaranda, þar sem Germán sagði frá sögur bæjarins og merkum byggingum.

Um kvöldið var haldið á diskótek. Föruneytið, sem samanstóð af flestum skemmtanafærum meðlimum fjölskyldunnar auk okkar útlendinganna þriggja, hélt á skemmtistaðinn Fossil í miðbænum. Gengið var niður bláleit hlykkjótt göng þar til komið var niður í litla hvelfingu og eiginlegan skemmtistaðinn. Nokkuð góð hljómsveit var að spila, síðhærðir latínó-rokkarar, og svalasti dvergur sem ég hef séð barði á trommur af miklum móð. Eftir nokkra stund í þvögunni, þar sem við stóðum og horfðum á, fann ég að einhver rakst aftan í mig. Ég lét eins og ekkert væri en um leið var hönd aftur rekin í bakið á mér og ég sneri mér við. Svartklæddur maður í AC/DC-peysu með úfið hár og rytjulegt skegg opnaði lítinn plastbakka, eygði svartan köggulinn í boxinu og spurði hvort ég vildi. Svo bein og hispurslaus var spurningin og ekkert í fasi mannsins sem benti til að þetta væri vafasamur gjörningur, að ég glopraði barnalegri spurningunni út úr mér og spurði hvað þetta eiginlega væri þó ég vissi svarið. „Gras, maður“ svaraði hann hlægjandi svo glitti í skakkar tennurnar undir rytjulega skegginu og otaði boxinu að mér. „Nei, takk“ svaraði ég, eins hversdagslega og ég væri að afþakka ábót á súpu, og sneri mér við. „Þetta var eitthvað nýtt,“ hugsaði ég með mér.

Skemmtistaðurinn lokaði öllum að óvörum klukkan eitt, samkvæmt nýrri fyriskipun forsetans, og voru gestirnir ekki alls kostar ánægðir. Þarna höfðum við hitt ýmist frændfólk okkar sem dó ekki ráðalaust og bauð okkur öllum heim til eins þeirra. Þar var dregin fram flaska af viský og rammsterkt brennivínsbrugg í Gatorade-brúsa og mannskapnum brynnt af mikilli gjafmildi gestgjafans. Gítarnum var otað að mér, eins og siður er, og ég spilaði þau fáu lög sem ég kann á spænsku við mikinn fögnuð. Þá var tónlist sett á fóninn, hefðbundin dans- og fjörtónlist af heimamanna sið, og dansað þar til undir morgun. Það var ótrúlega gaman og við skemmtum okkur öll frábærlega.
Nú er frá því að segja að langþráð ferðalag mitt til hinnar fögru borgar í suðri, Cuenca, fer brátt að hefjast og á þriðjudaginn fer ég til Riobamba og verð þá samferða eiginmanni Leylu systur minnar, Edison, til Cuenca, en hann kemur frá Quito og þarf að sinna erindum í Cuenca og Loja, sem er borg sunnan Cuenca. Ég þáði boðið að sjálfsögðu með þökkum, og það er ágætt að hafa ferðafélaga sem þekkir til.

Hingað til hef ég alltaf gist hjá fjölskyldunni og í heimahúsum velvildarmanna, í Guaranda, Quito og Echeandía fyrir utan fyrstu nóttina mína í Ekvador, á gamlaárskvöldi, þar sem ég gisti á hóteli í Quito. Hér þykir ekkert sjálfsagðara en að gista í húsum frænda og frænka á ferðalögum og það er móðgun að þiggja ekki þegar svo vel er boðið. „Einn á bakpokaferðalagi“ á ekki enn við mig, en það kemur ekki að sök því þetta er búið að vera mjög gaman. Það er fjölmargt sem ég á eftir að gera, á döfinni er meðal annars frumskógarferð djúpt inn í Amazonía, fjallganga upp að eldfjallavatninu Quilotoa og lestarferð og gönguferð í Cotopaxi-þjóðgarðinum.

San Francisco de Quito

Ég skrifa ykkur nú frá borðstofuborðinu í Guaranda, milli þess sem ég sötra á nýlöguðu ilmandi ekvadorísku kaffi. Latibær er í sjónvarpinu, á spænsku að sjálfsögðu, og frammi í eldhúsi er húsfrúin að skófla upphituðum leifunum af hádegismatnum ofan í krakkana af einurð og festu sem ég afþakkaði, eða réttara sagt, baðst vægðar. Síðustu daga hef ég verið í Quito og eftir daglangar göngur og um miðbæinn er ég aftur kominn heim, eins og brenndur snúður úr suðurlandaferð.

Höfuðborgin Quito er afar sögufræg og ein sú merkasta og best varðveitta nýlenduborgin í Suður-Ameríku sem Spánverjar reistu á landvinningatímabilinu á 16. öld. Svæðið hafði verið óðal ýmissa þjóðflokka í yfir tvö þúsund ár, en fyrir komu Pizarros og félaga var Quito höfuðvígi Inkans Atahualpa og um hríð höfuðborg Inkaveldisins. Stuttu fyrir komu Spánverjanna geisaði þar borgastyrjöld sem orsakaðist af valdabaráttu hálfbræðranna Atahualpa og Huáscar sem báðir gerðu tilkall til höfðingjastólsins eftir að faðir þeirra, Inkahöfðinginn Huayna Capac, féll frá. Ríkið var klofið í tvær fylkingar; fylgismenn Atahualpa í Quito (í norðri) og fylgismenn Huáscar í Cuzco (í suðri, þar sem nú er Perú). Atahualpa, sonur Inkans og innfæddrar prinsessu af Quitu-ættbálknum, hafði að lokum sigur yfir bróður sínum og gerði Quito að höfuðborg veldisins. En Spánverjar voru ekki langt undan og hið forna veldi Inkanna leið formlega undir lok þegar Francisco Pizarro lét taka Atahualpa af lífi eftir að hafa fangað hann í orrustunni við Cajamarca í Perú 1532.

Svo segir sagan að einn hershöfðingi Atahualpa og hálfbróðir hans (sonur Huayna Capac), Rumiñahui, hafi verið á leið til Cajamarca með gríðarlegt magn af gulli og gersemum sem lausnargjald fyrir líf Atahualpa þegar hann frétti af aftökunni. Þá á hann að hafa skipað fyrir að gullið skyldi falið svo rækilega að Spánverjarnir skyldu aldrei finna það. Að því loknu hélt hann til Quito ásamt hersveitum sínum og undirbjó mótspyrnu gegn Spánverjunum og tókst að halda þeim frá Quito í rúmlega ár með aðstoð indiánaættbálka á svæðinu, þar til hann beið ósigur gegn hersveitum Benalcázars árið 1534. Stuttu áður, þegar ósigur var yfirvofandi, lét Rumiñahui brenna Quito til grunna og á þeim rústum reisti Benalcázar borgina San Francisco de Quito 6. desember 1534. Þrátt fyrir hræðilegar pyndingar lét Rumiñahui aldrei undan og neitaði að segja hvar gullið væri falið. Að lokum var hann tekinn af lífi en gullið fannst aldrei.

Að ganga um gamla bæinn í Quito er eins og að fara aftur í tíma um 400 ár. Steindar göturnar eru flestar nefndar eftir sögufrægum persónum og stöðum úr frelsisbaráttunni á 19. öld og á hverju götuhorni er annað hvort sögufræg bygging eða ein af fjölmörgum aldagömlum og íburðamiklum kirkjum sem prýða borgina. Umhverfis aðaltorgið La Plaza Grande er forsetahöllin og aðsetur ríkisvaldsins í öndvegi , Palacio de Gobierno, Dómkirkjan, ein sú elsta í Suður-Ameríku, kláruð árið 1567, höll erkibiskupsins og ráðhús borgarinnar, steypt bygging og skelfilega úr takti við önnur hús á svæðinu. En svæðið er afar merkilegt, enda á heimsminjaskrá Sameinuðu Þjóðanna síðan 1978.

Á miðvikudaginn var ég samferða systur minni Leylu, þar sem ég gisti um nóttina, í miðbæinn þar sem hún vinnur. Það var engu líkara en ég væri eini útlendingurinn í bænum og arkaði einn upp brekkuna í átt að La Plaza Grande höfðinu hærri en svarthærði fjöldinn sem hraðaði sér í ýmsar áttir. Ég var ákveðinn í að sjá allt sem þarna væri að sjá og af því einkenndist dagurinn; tíu tíma ganga um miðbæinn í sól og hita og áráttukennd innlit um hverjar dyr sem stóðu opnar.

Þennan dag fór ég í jesúítakirkjuna La Compañía sem byrjað var að reisa 1605 en tók um 160 ár að klára. Hún er ein sú þekktasta í Quito, enda ótrúlega íburðarmikil í spænskum barrokkstíl þar sem vel er hugað að hverju smáatriði. Hún er ekki síður fræg fyrir gríðarlegar gylltar skreytingar og málverk, en sagt er að sjö tonn af gulli hafi farið í altaristöfluna og kirkjukórinn. Ég kíkti á bókasafnið við hliðina þar sem var verið að sýna teikningar eftir Francisco Goya og þaðan fór ég í skoðunarferð um stjórnarhöllina, þar sem vopnaðir hermenn standa vörð á öllum hliðum og skrautbúnir verðir í fánalitum 19. aldar einkennisbúningum gæta aðalinngangsins. Þarna inni var eins herbergisins gætt sérstaklega en þar hefur forsetinn Rafael Correa aðsetur. Þrátt fyrir einlæga tilraun mína til að fá að hitta kauða, sem var mætt með alvöruþrungnu augnaráði eins lífvarðarins, var mér synjað um fundinn.

Ég fór í skoðunarferð um dómkirkjuna sem er fallega skreytt að innan og fjölmargar kapellur, eins konar útskot frá kirkjuskipinu, sem helgaðar eru ýmsum dýrlingum og eru jafnframt minnisvarðar og grafhýsi ýmissa frægra manna, gamalla forseta, málara og frelsishetja. Í dómkirkjunni er meðal annars grafhýsi og leifar Antonio José de Sucre sem var marskálkur Simón Bolívar og leiddi heri uppreisnarsinna og hafði afgerandi sigur gegn Spánverjum á hlíðum eldfjallsins Pichincha árið 1822 sem leiddi til sjálfstæðis landsins. Nýgotneska basilikan er sú hæsta í landinu og ég kleif upp um þröngan stigagang og örmjóa járnstiga upp í um 110 metra hæð, en turnarnir eru 115 metrar á hæð. Þaðan var ágætisútsýni yfir borgina og gamla bæinn, allt að risastóru líkneski af heilagri Maríu á áberandi hæð sem nefnist El Panecillo og horfir yfir borgina.

Ég fór upp á El Panecillo með Byroni frænda mínum og upp í 30 metra hátt líkneskið en þaðan er álíka gott útsýni og myndatækifæri með gamlabæinn í bakgrunni. Svo fórum við líka upp að minnisvarða um frelsisbaráttuna og safni á Tindi Frelsisins, La Cima de la Libertad, þar sem orrustan við Pichincha var háð. Þar lentum við með hópi skólakrakka sem jakkafataklæddur leiðsögumaðurinn þurfi stöðugt að sussa á og minna á sögulegt mikilvægi þeirra atburða sem hann skýrði frá. Þar kom maður inn í sexhyrnt herbergi þar sem málverk, sem náði allan hringinn og þakti einnig hvelfinguna að ofan, táknaði sögu Ekvador frá frumbyggjum til Inkanna, hertöku Spánverja og loks frelsisbaráttuna. Það var fróðlegt að heyra um söguna, en við létum okkur fljótlega hverfa þegar tækifæri gafst og hópurinn fór í aðra átt. Þá fórum við niður í „nýja bæinn“ og ég bauð upp á feita hamborgara á Burger King og ís. Síðasta skipti sem ég torgaði borgara á þessum sama Burger King fyrir þremur árum endaði ég með að þurfa að snarstöðva rútuna stuttu síðar, úti á þjóðvegi við bensínstöð þar sem framhaldið var ekki fallegt, þannig að ég hafði mínar efasemdir en að þessu sinni þurfti ég ekki að grípa til neyðarúrræða, sem betur fer.

TeleferiQo er nýleg kláfalyfta sem ferjar litla sex manna kláfa hátt upp yfir borgina, upp í 4100 metra hæð, upp í hlíðar eldfjallsins Pichincha. Uppi blasir tindur eldfjallsins við og við göngustíginn eru viðvörunarmerki vegna hæðarinnar þar sem fólk er stranglega varað við hvers kyns líkamlegri áreynslu. Útsýnið var áhrifamikið en það var heldur skýjað svo ekki sást mikið til hinna eldfjallanna sem umkringja Quito. En daginn eftir var í morgunfréttum sjónvarpsins að leitarflokkur lögreglunnar hafði fundið lík tveggja manna sem höfðu farið upp með TeleferiQo og höfðu líklega villst í þoku og hrapað til dauða á leiðinni ofar í fjallið. Þegar við vorum þarna upp sáum við til nokkurra manna sem fóru lengra og í áttina að tindinum, en ég veit ekki hvort þeir voru hinir sömu.

Nú er ég kominn til Guaranda á ný, ég ákvað að skella mér með Leylu systur sem ætlaði að sjá litla nýfædda krílið hennar Karinu. Í þessum rituðu orðum er Sigrún á leiðinni í rútu til hingað til Guaranda, en við höfum lengi ætlað að mæla okkur mót, en hún var skólasystir mín úr MR og kennir ensku í sjálfboðaliðastarfi í bæ nálægt Quito. Fjölskyldunni minni hér þykir ekkert tiltökumál að fá annan útlending til gistingar, en nú er húsið fullt af fólki og verðum við nú 14 í gistingu í þremur íbúðum í stóra gula húsinu í Guaranda. Fólkið tekur hvers kyns gestum opnum örmum og alltaf er nóg pláss fyrir alla.